Архитектура объектлары

Собор входит в состав комплекса зданий Спасо-Преображенского монастыря. До настоящего времени сохранились музеефицированные археологические фрагменты собора.

Спас-Преображение соборыннан төньяк-көнбатышка чиркәү манарасы урнашкан. Башта манара агачтан төзелә, соңыннан таштан. 1858 елда чиркәү манарасы тузганга күрә сүтеп алына.

Мощная проездная башня прямоугольной формы построена в XVI веке псковскими мастерами на месте Теменской башни ханской крепости и являлась западным входом на территорию Казанского Кремля. Первоначально башня получила название Сергиевская, поскольку рядом находился Троицко-Сергиев монастырь. Позднее она была переименована в честь Спасо-Преображенского монастыря, находившегося на территории крепости.

Проездная башня построена во второй половине XVI века псковскими мастерами Иваном Ширяем и Постником Яковлевым на месте взорванной во время осады башни Нур-Али (Муралеевой, как звали её русские в XVI веке) ханской крепости.

Сарай чиркәве XVII гасырда Казан Кирмәненен төньяк өлешендә төзелә. Фаразларның берсе буенча гыйбадәтханә ханлык чорында Нургали мәчете урнашкан урында була. XVIII гасырда чиркәү үзгәртеп корыла һәм Введенский буларак изгеләштерелә. Диварлар зур кирпечтән, шомартылган. Чиркәү үзендә рус бароккосы традицияләрен гәүдәләндерә.

Бина Благовещение соборы комплексы составына керә. Архиерей йорты 1829 елда Благовещение соборыннан көньяк-көнчыгышка таба, 1815 елда янган иске архиерей йорты урынында, төзелә. Кирпечтән салынган ике катлы йорт югары православие руханилары резиденциясе вазыйфасын башкара.

Төп корпус Туп утары комплексы составына керә. Бина XVIII гасыр уртасында корал заводы һәм сугыш кораллары саклау максатыннан төзелә.  1825 елда архитектор А.К. Шмидт проекты буенча бина Юнкер училищесының офицерлар составы өчен үзгәртеп корыла.

Көнбатыш корпус Туп утары комплексы составына керә. Бина 1812 елда төзелә һәм монда 32 учаклы тимерчы алачыгы була. Төзелеш ил сәнәгате Наполеон гаскәрләренә каршы көрәшкә юнәлдерелгән вакытта – Бөек Ватан сугышы чорында бара. 1815 елда чыккан янгыннан соң бина нык зыян күрә.

Көньяк корпус Туп утары комплексы составына керә. Корпус XVII гасырның беренче яртысында төзелә. Бу – голландия технологиясе буенча кою эшендә кирәкле һава үткәргеч системасы сакланып калган җитештерү биналары.

1996 елның 21 февралендә элеккеге Юнкер училищесы җирлегендә булачак Кол Шәриф мәчете урынында тантаналы рәвештә истәлек билгесе салына.

Манеж бинасы 1880 нче елларда Санкт-Петербургта эшләнгән проект буенча төзелә һәм Казан хәрби училищесы өйрәнүләрен үткәрү, юнкерларны сафта йөрергә әзерләү өчен кулланыла. Көнчыгыштан көнбатышка сузылган әлеге корылма Спас-Преображенский монастыреның фундаментына нигезләнә. Бинаның ике ягында җылыту мичләре була.

Гауптвахта – Казан Кирмәнен саклаучы каравылчылар торган урын. Соңрак биредә кулга алынган хәрбиләрне тоталар.